Psychosociaal onderzoek – Mondhygiëne bij dementie

Dit onderzoek heeft aandacht voor WeersTand, over de rol die mondhygiëne kan en zou moeten spelen in dementiezorg. Het is een onderzoek van het expertisecentrum Health Innovation van de Hogeschool UCLL. We spraken over dit onderzoek met Leia Vrancken en Silke Achten. Leia is psycholoog en doctoreerde op het thema gezichtsblindheid, het niet (meer) herkennen van gezichten/mensen (prosopagnosie) en daar ontstond haar interesse in hersenwerking. Sinds 2018 werkt ze op het thema mondzorg. Silke studeerde enkele jaren geleden af aan UCLL als mondhygiëniste om daarna de masteropleiding gezondheidsbevordering in Maastricht te volgen. Ze werkt 50% in de praktijk en 50% als onderzoeker. Mondhygiënisten zijn geen tandartsassistenten, maar focussen op het preventieve luik in de tandheelkundige praktijk waar ze instaan voor de controles, reinigingen en begeleiding van de mondhygiëne.

We werken allemaal aan onze mondhygiëne, al was het maar door dagelijks één- of meermaals onze tanden te poetsen. Zo hopen we gaatjes en tandpijn te vermijden. Maar er is ook een link tussen mondhygiëne en het risico op hart- en vaatzieken, diabetes en andere aandoeningen. Slechte bacteriën die we niet wegpoetsen, beïnvloeden de rest van ons lichaam. Bij personen met dementie is die mondhygiëne dikwijls een uitdaging. Tanden poetsen wordt vergeten of er is verbale of non-verbale weerstand als een mantelzorger of zorgprofessional het wil doen. Het zou kunnen dat het geassocieerd wordt met de soms pijnlijke behandelingen bij een tandarts, of het vreemd vinden dat iemand anders je tanden poetst.

Al sinds 2018 wordt er binnen het expertisecentrum gewerkt aan mondzorg bij personen met dementie, voornamelijk in woonzorgcentra. Met middelen van praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek (PWO) en op vraag van het Vlaams instituut voor mondgezondheid werd een e-learning ontwikkeld, die vrij toegankelijk is. In dit nieuwe project wordt die e-learning geactualiseerd, maar wordt ook gekeken naar de rol van thuiszorg en mantelzorgers in mondhygiëne bij personen met dementie. Het gaat dan niet zozeer over de technische elementen van het organiseren van tanden poetsen en mondzorg, maar over het psychologische en dus ook – of vooral – het omgaan met weerstand van de persoon met dementie.