Psychosociaal wetenschappelijk onderzoek - Maaltijdbegeleiding bij personen met dementie
uIT DE KENNISAGENDA
In november 2023 publiceerden we onze kennisagenda met de top 10 van belangrijkste vragen voor psychosociaal wetenschappelijk onderzoek naar dementie en dementiezorg. Samen met Stopalzheimer lanceerden we daarna drie oproepen voor onderzoeksvoorstellen van Belgische universiteiten en hogescholen, die telkens op veel respons konden rekenen. Enkele projecten worden door Stopalzheimer gefinancierd.
Maaltijdbegeleiding bij personen met dementie
De onderzoekers zijn Ida Walgraef en Anja Huion. Ida is logopedist van opleiding en werkte 7 jaar in een woonzorgcentra voor haar overstap naar HOGENT. Anja is verpleegkundige en werkte ook in woonzorgcentra voor haar overstap. We kennen haar als onderzoeker van eeneerder project rond incontinentie. Dat mondde uit in een brochure voor mantelzorgers, zowel in het Nederlands als Frans. Ze zijn digitaal beschikbaar.
Personen met dementie ervaren soms voedingsproblemen zoals het niet meer herkennen van voedsel, moeite met eten, verminderde eetlust of juist te veel eten, slikproblemen. Deelnemen aan verjaardagsfeestjes of op restaurant gaan kan te complex worden. Deze problemen kunnen leiden tot gewichtsverlies of juist overgewicht, en algemener tot achteruitgang van gezondheid. Bovendien kan het moeilijker worden van eten en drinken de
kwaliteit van leven aantasten. In woonzorgcentra is het begeleiden van de maaltijden een taak voor zorgmedewerkers, maar in de thuissituatie is dat een dikwijls uitdaging voor de persoon met dementie en de mantelzorgers. De persoon met dementie kan stress krijgen van de complexiteit, de mantelzorgers van ‘plaatsvervangende stress’.
Er is veel literatuur en een paar richtlijnen over voeding voor zorgmedewerkers maar nauwelijks iets voor mantelzorgers of gezinszorg. Dat is een blinde vlek en daar wil dit project verbetering in brengen. Het project is gestart met een enquête bij mantelzorgers naar hun ervaringen met maaltijdbegeleiding, naar de problemen waar ze op botsen en de oplossingen die ze daarvoor zien. Daarna werden diepte-interviews gedaan met een aantal
mantelzorgers en een aantal personen met dementie, vanuit de vraag: “wat werkt?”. Dat resulteerde in 8 ervaringsverhalen waarop verschillende experts feedback konden geven, vanuit verschillende disciplines zoals logopedie, diëtiek, mondhygiënisten. Ook studenten van HOGENT van de opleidingen voedings- en dieetkunde, logopedie, orthopedagogie en ergotherapie werden betrokken bij het onderzoek. Op die manier vormt onderzoek meteen een bijdrage aan toekomstige zorgmedewerkers.
Het eindresultaat is een praktijkwijzer voor mantelzorgers met herkenbare verhalen en praktisch advies. Deze is online beschikbaar in zowel het Nederlands als het Frans.
Foton: Ida Walgraef en Anja Huion (van links naar rechts)