Psychosociaal onderzoek – Financiële consequenties van dementie

Deze maand hebben we aandacht voor het onderzoek over ‘Kosten van dementiezorg in België’, over de financiële gevolgen van dementie, zowel voor formele als informele zorg. Het project wordt door Sciensano uitgevoerd. Dit is de organisatie die in 2020 publieke bekendheid kreeg toen hun cijfers over het aantal coronapatiënten dagelijks de media haalden. Hun afdeling ‘gezondheidsinformatie’ brengt voor allerlei aandoeningen (kanker, diabetes, …) in beeld wat daarvan de kosten zijn. Dat wordt nu uitgebreid naar dementie. We spraken erover met onderzoeker Lis Gys. Zij is kinesist van opleiding en werkte voordien enkele jaren als onderzoeker bij UAntwerpen.

Zowel mantelzorgers als professioneel zorgpersoneel proberen de beste zorg voor personen met dementie te organiseren, maar dat kost wat. Mantelzorgers steken er tijd in, wat bijvoorbeeld resulteert in minder actief zijn op de arbeidsmarkt of minder vrije tijd. Ook moet er een eigen bijdrage voor bijvoorbeeld gezinszorg of het woonzorgcentrum betaald worden. Professioneel zorgpersoneel moet betaald worden. Internationaal is al onderzoek gedaan naar wat die kost van informele en professionele zorg ongeveer is, zowel in de beginfase als na verhuis naar een woonzorgcentrum. Voor België hebben we daar geen recente data over, terwijl die voor het beleid wel een belangrijke informatiebron is. Daar gaat Sciensano dus werk van maken.  

Dat doen ze enerzijds door te kijken naar bestaande databronnen zoals de info die mutualiteiten hebben over terugbetaling van medicijnen of de overheid die weet hoeveel zij bijvoorbeeld de gezinszorg of de woonzorgcentra financieren. Dat is zoeken in administratieve databanken en ook in beeld brengen hoe sterk die als indicator gebruikt kunnen worden. Niet elke bewoner van een woonzorgcentrum heeft dementie, dus niet alle kosten zijn relevant. Anderzijds organiseert Sciensano een bevraging bij mantelzorgers over de kosten (in tijd, in geld, …) die zij maken bij het zorgen voor hun naaste met dementie. De tijd van mantelzorgers kan omgezet worden naar euro’s door ofwel te berekenen hoeveel dezelfde zorg zou kosten als die van een professionele zorgverlener komt, of door een bedrag te schatten voor een verloren uur arbeid of vrije tijd. Daar bestaan internationale voorbeelden van. 

Het onderzoek gaat informatie geven op niveau van België, maar ook proberen uit te splitsen naar Vlaanderen en Wallonië. Als voldoende personen reageren op de bevraging, bekijken ze of opsplitsen naar soort of fase van dementie mogelijk is, om dan te verfijnen naar personen met dementie op jonge leeftijd.

Belangrijk is dat ze deze oefening zodanig doen zodat die ingebouwd kan worden in de Belgische nationale ziektelaststudie en zo kunnen de resultaten met enige regelmaat geactualiseerd worden.

Na de zomermaanden mogen we de eerste resultaten verwachten.