Persoonsgerichte zorg bij dementie: van theorie naar praktijk
Op 25 november vierde Expertisecentrum Dementie Sophia in Kortrijk haar 25ste verjaardag. Ze deed dat met een inspirerende lezing voor bijna 80 aanwezigen die er konden luisteren naar insteken rond identiteit en dementie en naar de zorg voor mensen met dementie. Naast ethicus Simon Godecharle nam ook, Jurn Verschraegen, de directeur van het Expertisecentrum Dementie Vlaanderen er het woord. Hij sprak er over hoe je persoonsgerichte zorg écht in de dagelijkse praktijk waarmaakt en over hoe je bij de identiteit van iemand met dementie aansluit.
Identiteit bij dementie: drie perspectieven
Recent onderzoek van KU Leuven toont hoe familieleden de uniciteit van hun naaste met dementie zien. Ze kijken naar drie perspectieven: Wie iemand vroeger was. Het levensverhaal blijft de basis van iemands identiteit. Tegelijk worstelen ze met wie de persoon nu is. Ze ervaren tegelijk verandering én herkenning. Ze denken ook na over de toekomst, met angst voor achteruitgang maar ook hoop op blijvende verbinding.
Identiteit ontstaat in relatie
Identiteit staat nooit op zichzelf, maar altijd in relatie tot anderen. We kunnen iemands uniciteit alleen begrijpen door het web van relaties te zien en de gedeelde verhalen. Gebruik biografische kennis in de dagelijkse zorg. Integreer het levensverhaal in dagelijkse handelingen. Zie wat verandert én wat blijft. Pas activiteiten aan zonder alles los te laten. Leer non-verbale communicatie begrijpen en leer de taal waarin mensen met gevorderde dementie spreken. Zie familie niet als bezoekers, maar als partners met onmisbare kennis. Creëer geen standaardactiviteiten, maar betekenisvolle bezigheden. Durf individuele keuzes te maken, ook als dat meer organisatie vraagt.
Persoonsgerichte zorg
Luister eerst naar de persoon met dementie. Ook zonder woorden blijven mensen communiceren. Onrustig gedrag is ook communicatie. Blijf vragen stellen. Bied keuzes. Respecteer een ‘neen’ en vier een ‘ja’. Persoonsgerichte zorg is geen checklist, maar een houding. Het vraagt tijd, moed en bescheidenheid. Vraag elke dag opnieuw: Wie ben jij vandaag? Wat heb je nodig? Hoe kan ik aansluiten bij jouw wereld?
Bron: Nieuwenhuis, S., et al. (2025). Social Sciences, 14(546).