Rapport Hoge Gezondheidsraad
Residentiële ouderenzorg onder druk: nood aan een fundamentele heroriëntering naar persoonsgerichte zorg
Woonzorgcentra krijgen steeds vaker bewoners met complexe neurocognitieve en psychiatrische zorgnoden, zoals dementie, depressie en angststoornissen. Volgens de Hoge Gezondheidsraad sluit de huidige organisatie van de residentiële ouderenzorg in België onvoldoende aan bij deze evoluerende zorgvraag.
Hoewel het bewonersprofiel de voorbije jaren sterk veranderde, blijven opleidingskaders, evaluatie-instrumenten, personeelsnormen en financiering vooral gericht op somatische zorg. Daardoor krijgen psychosociale en geestelijke gezondheidsnoden nog te weinig structurele aandacht. Dit verlaagt de levenskwaliteit van bewoners en verhoogt de druk op zorgteams, met een groter risico op burn-out.
De Hoge Gezondheidsraad pleit daarom voor een fundamentele omschakeling naar persoonsgerichte zorg. Dat betekent dat zorgverleners systematisch vertrekken vanuit de levensgeschiedenis, voorkeuren en waarden van bewoners, met expliciete aandacht voor zingeving, identiteit en waardigheid. Dit vraagt ook om een vroege en gestandaardiseerde screening van de geestelijke gezondheid bij opname, gekoppeld aan een interdisciplinair en preventief zorgbeleid.
Daarnaast vraagt de Hoge Gezondheidsraad om psychotrope medicatie doordachter in te zetten: waar mogelijk afbouwen en sterker inzetten op niet-medicamenteuze interventies. Relationele zorgvormen, zoals beweging, muziektherapie en reminiscentie spelen daarin een sleutelrol en verdienen een vaste plaats in de dagelijkse praktijk.
Ook de betrokkenheid van mantelzorgers en naasten blijft cruciaal, net als een sterkere verankering van woonzorgcentra in de lokale gemeenschap. Zo kunnen sociale isolatie en en versterken ze de continuïteit van zorg.
Tot slot benadrukt de Hoge Gezondheidsraad dat dat kwaliteitsvolle zorg begint bij het welzijn van zorgverleners. Investeren in stabiele teams, duidelijke rolverdeling, interdisciplinaire samenwerking en gerichte opleiding is essentieel om de toenemende complexiteit van de zorg op te vangen.
Deze omslag vraagt een aangepast beleidskader, waarbij regelgeving en financiering beter aansluiten bij de reële zorgzwaarte en de nood aan geïntegreerde, persoonsgerichte zorg. De Hoge Gezondheidsraad roept alle betrokken actoren op om samen werk te maken van een duurzame versterking van de residentiële ouderenzorg.
Lees het advies van de Hoge Gezondheidsraad.